باغبانی

مراحل کاشت، داشت و برداشت انگور

میوه انگور در مزرعه داربستی

درخت مو از خانواده Vitacea است. گیاهی است گل‌دار و بالارونده با ۸۵۰ گونه و ۱۱ سرده که در کل دنیا برای تازه خوری و فرآورده‌های مختلف کشت می‌گردد.

خواستگاه

بر طبق تحقیقات و شواهد خواستگاه این گیاه جنوب قفقاز است که کشت آن در شمال غربی ترکیه، شمال عراق، آذربایجان، گرجستان و مخصوصاً ایران است. گونه‌های باغی این گیاه که در کل دنیا کاشت می‌شود (V. vinifera spp. Sativa) از گیاهان وحشی موجود در طبیعت به‌صورت کاشت انتخابی، به‌مرورزمان اصلاح ‌شده است.

محل کاشت و احداث باغ انگور

محل احداث و کاشت باغ انگور یکی از مهم‌ترین اقداماتی است با توجه به آن، می‌توان انگور باکیفیت و با کمیت زیاد تولید کرد. اگر اشتباهی صورت گیرد، کیفیت و کمیت مناسبی نخواهیم داشت.

احتمالاً مهم‌ترین تصمیمی که برای تاکستان گرفته می‌شود، جایی است که در آن احداث باغ احداث می‌گردد. انتخاب محل احداث تحت تأثیر عوامل زیادی است که بر نحوه رشد انگور تأثیر مستقیم می‌گذارد. برای گرفتن بهترین تصمیم در مورد محل کاشت، الزامات ارقام باید مورد مطالعه قرار گیرد و سپس با مواردی که در محل کاشت موجود است مقایسه شود. عواملی که باید مورد توجه قرار گیرد میانگین گرما، حداقل دمای زمستان، در دسترس بودن آب و خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک است. دشوار است که بگوییم کدام یک از این فاکتورها مهم‌ترین می‌باشند، زیرا هر یک در جنبه خاصی در تولید انگور ممکن است ضروری باشد.

خاک

خاک مانند اقلیم، یک مورد مهم برای انتخاب محل احداث است، زیرا خصوصیات اساسی آن تغییر زیادی نخواهد کرد. خاک برای درخت انگور دارای چندین مزیت است. مهم‌ترین و ابتدایی‌ترین آن نگاه داشتن تنه اصلی در خاک است. با این‌حال، ریشه اندامی است که گیاه از طریق آن اکثر آب و مواد مغذی خود را به دست می‌آورد.

انگورها در انواع خاک قابل رشد هستند. درواقع، با استفاده از پایه‌های بومی و وحشی، در صورت پیوند، می‌توان ریشه‌هایی کاملاً متفاوت داشته باشیم و حتی در این صورت می‌توان با دانستن رفتار ریشه‌ای، ارقام خاصی را ارائه داد که بهترین رفتار و عملکرد را در مناطق خاص داشته باشند. با توجه به این نکته، هنگام ارزیابی خاک بهتر است قبول کنیم که خاک نیز دارای برخی از خصوصیات منفی نیز است. این خصوصیات شامل سیل، لایه‌های فشرده، سطح کم خاک زراعی، بیش‌بود یا کمبود برخی از مواد غذایی، pH نامناسب و یا کمبود مواد آلی خاک باشد.

آزمایش خاک (برای حداقل میزان مواد مغذی و ظرفیت نگهداری آب) بخشی جدایی‌ناپذیر برای ارزیابی یک باغ انگور است و باید به‌درستی انجام شود. تا حدودی می‌توان هر یک از این مشکلات مربوط به خاک را با تصمیمات مدیریتی قبل از کاشت کاهش داد.

انگور را می‌توان به‌صورت هیدروپونیک یا در شن و ماسه کشت کرد که رشد و محصول تولید می‌کند، مشروط بر اینکه آب و مقادیر مناسبی از مواد مغذی برای گیاه تأمین گردد. اگر خاک بتواند خواسته‌های درخت را در بافت و میزان مواد غذایی تأمین کند، تأثیر مستقیم زیادی از خاک در رشد انگور و حتی ترکیب میوه وجود دارد. خصوصیات فیزیکی خاک و منشأ ماده موجود در آن می‌تواند تأثیرات بسیار مهمی بر بزرگی و رشد انگور داشته باشد. به‌عنوان‌مثال، گچ موجود در خاک منطقه شامپاین فرانسه (به دلیل اسیدی بودن خاک منطقه) و شرایط مطلوب در ظرفیت بالای نگهداری آب، زهکشی مناسب، دارای تخلخل و نفوذپذیری مناسب می‌باشند که باعث می‌شود درخت به‌خوبی رشد و تولید انگور را انجام دهد.

نسبت شن در خاک می‌تواند تأثیر مستقیمی بر نسبت ریشه به ساقه داشته باشد، به‌طوری‌که خاک‌ها با درصد شن بالا باعث کاهش رشد شاخه‌ها نسبت به رشد ریشه می‌شوند. این می‌تواند یک مزیت برای حفظ حالت بهینه برای تولید میوه با مدیریت کمتر تاج و سایه‌انداز درخت باشد. این در صورتی است که خاک دارای ظرفیت مناسب نگهداری آب و دمای معتدل باشد.

ظرفیت نگهداری آب توسط خاک یک فاکتور بسیار مهم تلقی می‌گردد اما شاید مقدار کم‌وزیاد در اختیار گرفتن آب به گیاه، توسط خاک تنظیم میگردد.

مایکوریزا به‌عنوان یک قارچ مفید در خاک شناخته می‌شود، اما صدها یا هزاران موجود زنده دیگر نیز وجود دارند که می‌تواند تأثیرات مستقیم یا غیرمستقیم بر انگور بگذارد و همچنین موجوداتی که خنثی هستند یا می‌توانند به درخت آسیب برساند وجود دارد. نتیجه این شبکه غذایی خاک» یک اکوسیستم است که فواید زیادی را در اختیار گیاه قرار می‌دهد (تجزیه مواد غذایی سطح خاک، تجزیه مواد غذایی داخل خاک و در اختیار قرار دادن گیاه) که در برابر استرس‌ها بسیار مقاوم هستند، به همین دلیل مدیریت یک تاکستان، مدیریت این موجودات زنده و اکوسیستم خاکی را در نیز در برمی‌گیرد.

خاک

اقلیم

انگور ها در اقلیم و هوای سرد، رفتار های متفاوتی از خود نشان می دهند. اما آب‌وهوای سرد چالش‌های زیادی برای بقای انگور در طول دوره زمستان ایجاد می‌کند؛ بنابراین، اطلاعات واقعی از پتانسیل تاکستان یک منطقه موردنیاز است: ممکن است امکان رشد انگور در یک منطقه وجود داشته باشد، اما به این معنی نیست که درخت توانایی تولید بهترین کمیت کیفیت را داشته باشد.

در مناطقی که دارای زمستان سرد می‌باشند، این گیاه می‌تواند کاشت شود. محدودیت‌های کشت توسط اختلاف سطح از آب‌های آزاد، شیب منطقه‌ای و نیز اختلافات فرهنگی تغییر است. تولید تجاری انگور در مناطقی که دارای اقلیم معتدل است، به‌آسانی انجام می‌شود. تصمیمات مدیریتی مانند انتخاب ارقام مناسب، تربیت درخت، پوشش زمین، هرس زمستانه و سبز، استفاده از مالچ و… عواملی است که با آن می‌توان در مناطقی که برای کاشت این محصول مناسب نیست، این گیاه را کاشت و آن محصول قابل‌قبولی نیز برداشت کرد.

انگور در مناطق بسیار گرم و مناطق بسیار سرد رشد می‌کند، اما مدت زیادی است که مشاهده‌ شده، برخی از ارقام در مناطق گرم و بعضی دیگر در مناطق سردتر عملکرد بهتری دارند؛ اما دمای مطلوب باردهی انگور بین دمای منفی ۱۵ درجه تا ۴۰ درجه سانتی گراد است.

این گیاه در مناطق مختلف به‌صورت باغی و دیم کاشت می‌شود.

آماده‌سازی زمین

در صورت نیاز، اقدام به پاک‌سازی و نظافت زمین قبل از کاشت انجام شود؛ زیرا نظافت موجب کاهش شدید جمعیت آفات و بیماری‌ها، مخصوصاً کنترل علف هرز می‌شود. درصورتی‌که قبل از ایجاد تاکستان گیاهان دیگری کشت می‌شده باید مورد تحقیق قرار گیرد تا گیاه قبلی بر انگور اثر آللوپاتی نداشته باشد.

ارقام انگور

انگور دارای ارقام و نام‌های مختلف و زیادی در سراسر دنیا است که نمی‌توان با اطمینان گفت که کدام گونه انگور تولید بیشتری نسبت به ارقام دیگر را دارد.

در ایران از ارقام مهم می‌توان به کندری، شاهرودی، زرقامی، رازقی شیرازی، یاقوتی قرمز، یاقوتی سفید، عسگری، بی دانه، بی دانه قرمز، مهره، شانی، ریش بابا، کشمشی یا سلطانی و … اشاره کرد که تقریباً در تمام نقاط ایران کاشت می‌شود.

فیزیولوژی

ریشه

انگور گیاهی است بسیار مقاوم در برابر تنش‌های محیطی. ریشه‌ای گیاه بسیار قوی و گسترده است. یافته‌های اخیر نشان می‌دهد که ریشه انگور در خاک‌های مطلوب تا ۱۰ متر نفوذ می‌کند. بیشتر ریشه‌ها در یک نمونه خاک معمولی در ۱ متر بالا یافت می‌شود، اما ریشه‌های پراکنده‌تری به اعماق مختلف پیدا می‌شوند و می‌توانند به میزان زیادی در جذب آب و جذب مواد غذایی نقش داشته باشند. سیستم ریشه، همانند سیستم شاخه‌ها، تنظیم‌کننده‌های رشد گیاه را نیز تولید می‌کند که می‌تواند رشد سایر قسمت‌های انگور را نیز تحریک کند. نوک ریشه مهم‌ترین قسمت سیستم ریشه است، به‌این‌ترتیب، بخشی است که به گیاه اجازه می‌دهد مناطق جدیدی از خاک را که دارای مواد غذایی و رطوبت لازم برای زنده ماندن انگور است، پیدا کند. ریشه‌های فرعی و مویی، اندام‌هایی تخصص‌یافته از سلول‌های اپیدرم نوک ریشه می‌باشند که نقش اصلی در جذب آب و مواد غذایی را بر عهده دارد.

ریشه درخت انگور

اندام هوایی

شاخه‌های گیاه، می‌تواند یک‌ساله و چندساله باشند که محل ذخیره کربوهیدرات، جوانه‌های مرکب، سایه‌انداز گیاه و ایجاد کانوپی در زیر تاج است. بر روی این شاخه‌ها، گره‌ها، شاخه‌های سال قبل و جوانه‌های زیر پوست مشاهده می‌گردد.

رشد طولی شاخه‌ها توسط جوانه رأسی گیاه انجام می‌گیرد، این جوانه تا حذف نگردد رشد طولی شاخه‌ها ادامه پیدا می‌کند و در صورت حذف جوانه رأسی شاخه شروع به ایجاد شاخه‌های فرعی زیاد و رشد عرضی می‌کند. در طول شاخه‌های انگور شاهد نقطه‌هایی هستیم که جوانه‌های سال جاری می‌باشند، با شاخه‌های کوچک و چوب کبربتی به طول ۵ الی ۱۰ سانتی‌متر از هم جدا می‌شوند. با شروع فصل رویشی این جوانه‌ها یا نقطه‌ها شروع به رشد می‌کنند.

جوانه‌های مرکب برای رشد و افزایش بافت سلولی به سرما نیاز دارد و توسط الیاف پوست درخت، از آن محافظت می‌شود. جوانه‌های ثانویه نسبت به جوانه‌های اولیه کمتر از خود مقاومت به سرما نشان می‌دهند ولی در صورتی که زمستان بسیار سخت باشد بعد از بین رفتن جوانه‌های اولیه، جوانه‌های ثانویه شروع به رشد می‌کنند. اگر جوانه ثانویه نیز از بین برود، جوانه‌های سوم توانایی رشد را دارند.

بزرگ‌ترین خوشه‌های میوه توسط جوانه‌های اولیه و اصلی تشکیل می‌شود. خوشه‌هایی که توسط جوانه‌های ثانویه تولید می‌شود کوچک‌تر است که درنتیجه محصول کمتری تولید می‌کند. جوانه‌های سوم معمولاً خوشه ندارند ولی در اثر سرما شدید که جوانه‌های اولیه و ثانویه از بین رفته، حداقل با جوانه‌های سوم گیاه به رشد و نمو خود ادامه می‌دهد.

هنگامی‌که شرایط مطلوب شود، جوانه‌ها – معمولاً جوانه‌های اولیه – شروع به گل‌دهی می‌کنند. دما عامل اصلی گل انگیزی در گیاه است. شاخه‌ها و شاخه‌های گل (که خوشه گل ممکن است روی آن باشد) با افزایش دما در طول فصل با سرعت بیشتری رشد می‌کنند.

با مساعد شدن شرایط جوی و نیز گرم شدن هوا، گیاهان شروع به فعالیت و تولید برگ از جوانه‌ها را انجام و شروع به فتوسنتز می‌کند.

تنه درخت انگور

فتوسنتز

شاید فتوسنتز مهم‌ترین اتفاق روی زمین به‌حساب آید. به دلیل اینکه با کمترین انرژی ممکن، دی‌اکسید کربن موجود در هوا را به انرژی شیمیایی تبدیل می‌کند و اکسیژن آزاد می‌کند. حیوانات و انسان‌ها طی فرآیند تنفس اکسیژن زنده می‌مانند، اگرچه خود گیاهان از اکسیژن استفاده نمی‌کنند ولی آن را تولید می‌کنند. عامل اصلی فتوسنتز کلروپلاست است که انرژی نور را با استفاده از کلروفیل (در درجه اول) جمع می‌کند. کلروفیل به نظر سبز می‌رسد زیرا بیشتر طول‌موج‌های قرمز و آبی نور را جذب می‌کند. انرژی نوری جمع‌آوری‌شده برای تقسیم مولکول‌های آب استفاده می‌شود. اضافه کردن هیدروژن به دی‌اکسید کربن برای تشکیل کربوهیدرات‌ها به شکل قند (گلوکز) و درنهایت آزاد کردن اکسیژن، به مصرف می‌رسد.

مقاله پیشنهادی:  معرفی آفات انگور و روش های کنترل آنها

گل

 انگور یکی از گیاهانی است که گل‌های آن بر روی گل‌آذین تشکیل می‌گردد. گل‌های انگور مجزا از هم و گل کامل است که توانایی خود گرده‌افشانی را دارند. به همین ترتیب برخی از گونه‌های انگور دارای گل‌های مجزا نر و ماده می‌باشند. خوشه‌های گل نزدیک به شاخه هستند و معمولاً از گره سوم یا بالاتر در یک شاخه به وجود می‌آیند. تعداد خوشه‌های گل در هر شاخه بسته به رقم متفاوت است. میوه از گل لقاح یافته رشد می‌کند، دارای یک پوشش بیرونی مومی به نام کوتیکول است. بعداً در اثر توسعه میوه‌این شکوفه به رنگ سفید یا خاکستری روی پوست ظاهر می‌شود. کوتیکول به محافظت از میوه‌ها در برابر از دست دادن آب و همچنین تهاجم بیماری کمک می‌کند. لایه اپیدرم سلول‌ها یا پوست میوه نیز به این عملکرد کمک می‌کند، همچنین منبع رنگ و برخی ترکیبات طعم‌دهنده نیز است. دانه‌های انگور از نظر فنولی غنی می‌باشند و همچنین حاوی بذر است که می‌تواند به گیاه انگور دیگری تبدیل شود. ولی از این روش برای تکثیر درخت انگور استفاده نمی‌شود.

گل درخت انگور

خزان

با پایان فصل رشد، سیگنال‌های زیست‌محیطی به درخت، موجب تسریع در رسیدگی میوه انگور و آماده‌سازی فیزیولوژیکی درخت برای فصل پاییز می‌شوند. ممکن است برگ‌ها به رنگ زرد (ارقام انگور دارای پوست قرمز، قرمز) شوند و برگ‌ها از درخت جدا شوند.

اما اگر درختان انگور محصول خود را حفظ کنند، ممکن است خزان به دلیل تقاضای فتوسنتز توسط میوه، به تأخیر بیفتد. توانایی در فتوسنتز بعد از برداشت و درنتیجه افزایش ذخیره فرآورده‌های فتوسنتز قبل از دوره خزان، در شاخه‌ها و اندام هوایی ذخیره می‌گردد. افزایش میزان کربوهیدرات در انگور در پایان فصل با افزایش مقاومت در زمستان و باروری در فصل بعد، رابطه مستقیم دارد. هم‌زمانی برداشت و ریزش برگ در مناطقی با آب‌وهوای خنک و درنتیجه محدودیت در فتوسنتز، ممکن است دلیلی برای کاهش عملکرد انگور در آب‌وهوای خنک نسبت به مناطق گرم باشد.

Grape Mountain Fall

زمستان گذرانی

مناطقی که زمستان زیر صفر دارند برای انگور مناسب می‌باشند. گرچه زمستان گذرانی برای این درخت ضروری است اما این درخت در مناطق تروپیکال که زمستان سختی ندارند نیز رشد می‌کند. این مسئله می‌تواند موجب تأثیرات منفی بر روی درخت انگور گردد و مدیریت متفاوتی می‌خواهد. انگورها در این مناطق اغلب با استفاده از هرس شدید یا مواد شیمیایی مانند هیدروژن سیانامید از خواب خارج می‌شوند. همچنین هیدروژن سیانامید می‌تواند موجب تحریک شاخه‌ها و جلوگیری از پیری برگ‌ها شود، درنتیجه همیشه‌سبز خواهد بود و تولید میوه خواهد کرد.

هنگامی‌که برگ‌ها خزان می‌کنند، خواب گیاه در دو حالت انجام می‌گیرد که شامل:

  • اکودورمانسی، خواب توسط محیط (مثلاً سرما)
  • وضعیت اندودورمانسی (از طریق عوامل فیزیولوژیکی موجود در گیاه) کنترل می‌شود.

 بنابراین جوانه‌ها، حتی اگر شرایط محیطی بهبود یابد فوراً توسعه نمی‌یابند؛ بنابراین عمده هرس در دوره خواب درخت اتفاق می‌افتد.

آبیاری

نیاز آبی انگور به میزان گرمای محیط بستگی دارد. یک انگور می‌تواند در آب بسیار کم نیز زنده بماند، اما قادر به حفظ و تولید انبوه محصول در شرایط کم‌آبی نیست. برای برداشت میوه باکیفیت و کمیت قابل‌قبول باید توجه داشت، باید میزان آب قابل‌قبولی به ریشه گیاه رساند، در حدی که گیاه بتواند روزنه‌های خود را باز کند و عمل فتوسنتز را به‌راحتی انجام دهد.

بسیاری از مناطق انگور جهان برای تأمین آب انگورهای خود به بارندگی‌های طبیعی تکیه می‌کنند (دیم)، اما بسیاری از آن‌ها نیز آبیاری می‌شوند. میزان و کیفیت محصولات زراعی بستگی به بارندگی و ظرفیت خاک، در نگهداری آب دارد. بدون استفاده از آب زیاد، اگر تعادل بین نیاز آبی برای حفظ فتوسنتز تاکستان و ایجاد میوه حاصل شود، درنتیجه تاک‌های بسیار نیرومندی خواهیم داشت که نیاز به مدیریت و رسیدگی مداوم و ریز بینانه ای خواهند داشت.

به‌صورت معمول و تجربی انگورهایی که در شرایط دیم کاشت می‌شوند، دارای محصول کمتر ازلحاظ کمی و کیفیت قابل‌قبول در طعم و بافت میوه می‌باشند.

تغییرات آب‌وهوایی

در اثر تغییرات آب‌وهوایی دو مشکل ایجاد می‌شود، افزایش میزان دما و میزان دی‌اکسید کربن در هوا است. هر دو بر روی فتوسنتز گیاهان تأثیر مستقیم می‌گذارند. افزایش دما و دی‌اکسید کربن موجب افزایش فتوسنتز در گیاه می‌شود، این افزایش موجب تولید بیشتری از بیوماس توسط گیاه می‌گردد و میزان تنفس توسط روزنه‌ها باید بیشتر انجام شود؛ اما گیاه به خاطر مکانیسم تدافعی خود در جلوگیری از تنش آبی، روزنه‌های سطح برگ را در طی روز می‌بندد. وقتی یک مکانیسم تغییر می‌کند، دیگر مکانیسم ها نیز به روش‌های پیچیده‌ای تغییر کنند.

افزایش دما ممکن است تغییراتی در آب‌وهوای منطقه‌ای ایجاد کند که بیشترین تأثیر آن در تولید انگور خواهد بود. از آلمان گزارش‌شده است که این تغییرات موجب تغییر در تقویم زراعی انگور، دو الی سه هفته در جوانه‌زنی و گل‌دهی، در بین سال‌های ۱۹۶۴ الی ۲۰۰۳ شده است. در استرالیا نیز تاریخ برداشت انگور به‌طور میانگین سالی ۲٫۵ روز در حال کاهش است. در ایران نیز با افزایش دما با این مشکلات رو به ‌رو هستیم ولی متأسفانه آماری دقیق در دسترس نیست.

اما بیشترین نگرانی در تغییرات آب‌وهوایی، افزایش میزان تفاوت دماهای روز و شب است که به‌شدت کار آیی گیاهان را کاهش می‌دهد و درصورتی‌که این امر ادامه پیدا کند، موجب از بین رفتن گیاهان در آینده خواهد شد. این تغییرات موجب کاهش زیاد کیفیت و کمیت در باردهی انگور است. افزایش دما در انگور موجب تغییر تاریخ رسیدگی میوه، میزان قند و میزان غلظت اسیدها در میوه و از همه مهم‌تر ترکیبات معطر و طعم میوه می‌شود.

هرس و تربیت

دو نوع هرس در انگور وجود دارد، هرس سیاه که در زمستان انجام می‌شود و هرس سبز که در فصل رشد رویش انجام می‌گیرد.

اهداف هرس:

  • افزایش عمر درخت
  • افزایش میزان محصول
  • ایجاد فرم و اسکلت مطلوب
  • جوان کردن درختان مسن
  • افزایش کیفیت میوه
  • جلوگیری از ریزش میوه

هدف از هرس سبز عمدتاً جهت باز کردن سایبان، جلوگیری از سایه‌اندازی بر روی خود یا درختان اطراف و یا صرفاً مرتب کردن ظاهر انگورها است. هرس اصلی درخت در زمستان (هرس سیاه) انجام می‌گیرد. در این هرس تصمیم گرفته می‌شود چه مقدار از شاخه‌های سال قبل و یا چه شاخه‌هایی از درخت باید حذف گردد. معمولاً در هرس ۵۰ الی ۸۰ درصد شاخه و جوانه‌های سال گذشته حذف می‌گردد. (بسته به سن، اندازه گیاه و میزان رشد رویشی سال قبل)

هرچه طی هرس جوانه‌های بیشتری روی تاک باقی بماند، نه‌تنها نقاط رشد بیشتر (شاخه‌ها) می‌شود، بلکه موجب افزایش خوشه‌های موجود نیز می‌شود؛ بنابراین، هرس تأثیر قابل‌توجهی در توانایی انگور برای رشد و تولید محصول دارد؛ اما درصورتی‌که جوانه بیش‌ازحد بر روی گیاه باقی بگذاریم درواقع تعادل بین شاخه‌ها و جوانه حفظ نشده و موجب ریز میوه‌ای و ریزش شدید خوشه انگور می‌شود.

اگر در زمستان به جوانه‌های سال گذشته و قبل از خزان نگاه کنیم، شاهد یک جوانه مرکب که شامل سه قسمت از پیش ساخته شده است، می‌باشیم. هرکدام از این شاخه‌ها می‌تواند حامل خوشه گل و یا میوه برای سال آینده باشد. در بسیاری از مواقع بزرگ‌ترین قسمت از این جوانه مرکب رشد کرده و تبدیل به شاخه می‌شود.

با هرس درست، تعدادی از این جوانه‌ها حذف می‌گردد و موجب کاهش تعداد شاخه‌ها از این جوانه مرکب در فصل رویشی خواهیم بود. هرس شدید و غیراصولی نیز اندازه و تعداد برگ‌ها جهت فتوسنتز و ساخت مواد غذایی را به‌شدت کاهش می‌دهد و موجب کاهش شدید و چشم‌گیر در میزان باردهی و اندازه میوه‌ها می‌شود.

بنابراین باید توجه داشت در هرس انگور حتماً تعادل بین اندام هوایی، ریشه و جوانه‌های مرکب حفظ شود.

تربیت درختان

تربیت درختان انگور به شکل‌های مختلفی مانند سبدی، بوته‌ای، تک‌پایه و داربستی انجام می‌گیرد.

یکی از بهترین روش‌های تربیتی درختان انگور داربستی است؛ که طی آن یک تنه اصلی در نظر می‌گیرند و سپس چند شاخه اصلی از تاج آن نگاه می‌دارند. انگور بوته‌ای، سبدی و تک‌پایه تا حدی می‌تواند شاخه‌های بلند و میوه‌ها را نگاه می‌دارند، بعد از آن نیاز به قیم و پایه‌ای دارند تا بتوانند حجم و وزن شاخه و میوه‌ها را تحمل کنند. به خاطر همین معمولاً هرس انگورهای غیر داربستی هرس‌های بسیار سنگین به‌حساب می‌آیند. هرس سنگین موجب کاهش شدید برگ، میزان کانوپی، جوانه‌های مرکب و باردهی است.

سیستم داربستی انگور دارای انواع مختلفی است که شامل سیستم داربستی تک سیمی و چند سیمی است.

سیستم داربستی تک سیم

در این سیستم برای هر پایه یک قیم در نظر می‌گیرند، تنه و شاخه‌ها به‌وسیله مفتول به این پایه‌ها هدایت می‌شوند و هرس فرم و… انجام می‌گیرد.

این سیستم تربیتی مناسب برای کاشت با تراکم بالا نیست. این روش تربیتی موجب ایجاد کانوپی و سایه‌انداز برای گیاهان اطراف خود می‌شوند و باردهی، میوه دهی، عملیات باغبانی و کار ماشین‌های کشاورز بسیار سخت و یا غیرممکن می‌گردد.

سیستم داربستی پرچینی

این نوع تربیت داربستی در ایران بسیار معمول است، بدین‌صورت که پایه‌هایی را به فواصل معین (۳ الی ۳٫۵ متر) در زمین قرار می‌دهند و چند سیم مفتولی از این پایه‌ها عبور می‌دهند و شاخه‌ها را بر روی این سیم‌ها قرار می‌دهند. معمولاً فاصله کاشت انگورها ۹۰ سانتی‌متر تا ۱٫۵ متر از هم می‌باشند. در این شیوه تنه درختان کوتاه تربیت می‌شوند و شاخه‌ها را بر روی ابن سیم‌ها قرار می‌دهند. این نوع تربیت باعث می‌شود که بخش عمده محصول در منطقه میوه دهی در سایه قرار گیرد و نور مستقیم آفتاب بر روی میوه‌ها قرار نگیرد.

مقاله پیشنهادی:  اهمیت و مزایای کود نیترات پتاسیم در کشاورزی

در این روش برداشت، هرس، تربیت شاخه‌ها، سم‌پاشی، کود دهی بسیار راحت‌تر و بهتر انجام می‌گیرد. به خاطر هرس متعادل در این روش میزان برداشت در سطح افزایش می‌یابد.

روش دیگر این نوع تربیت پرچینی VSP است که در آن پایه‌ها بلندتر در نظر گرفته می‌شود. تنه را بلندتر تربیت می‌کنند و از زمین فاصله می‌دهند و سایه‌انداز یا کانوپی را نسبت به روش پرچینی بالاتر در نظر می‌گیرند.

تربیت Divided canopies (سایه‌انداز مجزا)

نوع دیگر تربیت انگور، روشی است که در آن سایه‌انداز درختان را جداگانه در نظر می‌گیرند. در این حالت پایه‌ها مثل روش پرچینی می‌ماند ولی فاصله کاشت طولی درختان خیلی بیشتر است (۴ الی ۵ متر) تا درختان ایجاد سایه‌انداز برای خود و درخت مجاور را انجام ندهد.

این روش برای بیشترین عملکرد درخت با کمترین تراکم کشت است. محبوب‌ترین روش تربیتی در این روش، سیستم اسکات-هنری در تاکستان‌های آمریکا است. این سیستم به‌جای تقسیم سایبان‌ها به‌صورت افقی، این موضوع را به‌صورت عمودی انجام می‌دهد، با یک مجموعه شاخه‌های آموزش‌دیده به سمت بالا و دیگری به سمت پایین.

مزیت سیستم اسکات-هنری این است که در صورت تشخیص مناسب نبودن این سیستم و یا تشخیص ضعف و کاهش عملکرد در سال‌ها آتی، می‌توان با کمترین هزینه به سیستم VSP تغییر داد.

از روش‌های تربیتی دیگر در انگور می‌توان به سیستم‌های GDC، Sylvoz،Lyre اشاره کرد.

GDC: در این سیستم تربیتی، ستون‌هایی T شکل جهت تربیت درختان استفاده می‌گردد. این روش تربیتی برای رقم‌هایی با رشد و باردهی متوسط و رقم‌های معمول و عادی مناسب است. در این روش دو شاخه اصلی از تنه جدا می‌کنند و این دوشاخه را بر روی سیم‌ها هدایت می‌کند. درواقع شاخه‌های بارده را از هم دور می‌کنند.

Lyre: این سیستم تربیتی تلفیقی از VSP و GBD است؛ که در آن مانند سیستم VSP تنه را بلند در نظر می‌گیرند ولی مانند GBD شاخه‌های میوه ده را از هم دور می‌کنند.

Sylvoz: سیستم تربیتی به این روش است که بعد از هرس و نگاه داشتن شاخه‌های بارده، شاخه‌ها را به سمت پایین خم کرده و توسط مفتول یا نخ‌های پلاستیکی رو به پایین بسته می‌شود. با این روش تربیت، میوه‌ها در سایه تشکیل و به رسیدگی فیزیولوژیکی می‌رسند.

تاکستان‌های افقی

در این نوع از تربیت انگور، درختان را به فاصله‌های نسبتاً زیاد از هم کاشت می‌کنند، اجازه رشد به تنه درختان تا ارتفاع موردنظر را می‌دهند؛ و سپس شاخه‌های درختان هم‌جوار با یکدیگر را به هم متصل می‌کنند و سقفی مشبک از شاخه‌های درخت مو ایجاد می‌کنند. در این روش میوه‌ها به سمت پایین شروع به رشد می‌کنند و رسیدگی میوه‌ها در سایه اتفاق می‌افتد.

در این سیستم کاشت باید توجه داشت که فشار به پایه درختان و شاخه‌ها باید کنترل شود. برای این منظور بهتر هست از پایه‌های چوبی و فلزی جهت این کار استفاده کرد.

یکی از نقاط ضعفی که در این سیستم ایجاد می‌شود می‌توان به سایه‌اندازی زیاد برای پایه درختان اشاره کرد که موجب نازک و ضعیف شدن تنه و شاخه‌های تازه رشد کرده می‌شود.

داربست و سازه‌های مورداستفاده

داربست‌ها بیشتر وزن انگور و میوه را تحمل می‌کنند، همچنین در مقابل باد، حرکت ماشین‌ها، باران برای تاکستان ایجاد مقاومت می‌کند. سازه و ستون‌های انتهایی ردیف‌ها حتماً باید مقاومت بالاتری نسبت به بقیه سازه‌ها داشته باشد تا بتواند به‌خوبی در برابر باد، باران و فشارهای طبیعی و غیرطبیعی که به آن‌ها وارد می‌شود را تحمل کند. سازه‌های انتهایی باید بتواند تنش و فشار ایجادشده را بر روی سازه‌های دیگر و خاک به‌طور مساوی تقسیم، دفع و کنترل کند.

برداشت

یکی از عواملی که بر روی کیفیت انگور تأثیر مستقیمی دارد، زمان برداشت است. به همین دلیل انتخاب رقم مناسب برای مدیریت زمان برداشت یکی از اقدامات مهم اولیه است. به‌عنوان‌مثال برداشت دیرهنگام انگور موجب تغییر در مزه، قند و آمینو اسید است که در پروسه فرآوری برای تخمیر، آب‌میوه متفاوت است.

روش برداشت نیز بر روی کیفیت تأثیرگذار است. درصورتی‌که بازار هدف میوه به‌صورت تازه باشد، باید رسیدگی به‌آرامی، به‌صورتی که حالت واکسی روی میوه حفظ گردد، انجام گیرد. این محصول به‌صورت دستی برداشت می‌شود و در داخل بسته‌بندی مناسب به بازار عرضه می‌گردد.

برداشت مکانیکی موجب صدمه فیزیکی به پوست میوه می‌شود و برای فرآوری و صنایع تبدیلی مناسب است. فن‌آوری برداشت مکانیکی در ۱۵ سال گذشته پیشرفت شایانی داشته است، تفاوت میان برداشت با دست و ماشین را می‌توان در لکه و خطوط ایجادشده بر روی میوه است.

برداشت مکانیزه

مواد غذایی

انگور مانند سایر گیاهان دیگر، دارای نیازهای اساسی غذایی است اما ماده غذایی چیست؟

 انگور نمونه‌ای عالی از این است که چگونه کمبود مواد غذایی حتی آن دسته از مواد غذایی که کمبودشان به‌صورت بصری قابل‌تشخیص نیست (مانند روی و بور) می‌تواند موجب کاهش کیفیت و کمیت محصول انگور شود. در مقابل، تاک‌هایی که کمبود نیتروژن دارند، از رشد کمی برخوردارند و معمولاً دارای برگ‌های سبز روشن هستند، علائمی که کاملاً آشکار است. تاک‌هایی که چند سال به‌خوبی رشد می‌کنند، کمبود مواد غذایی را بعد از مدتی از خود نشان می‌دهند. این دلیل را می‌توان در عدم تعادل و توازن در خارج کردن مواد غذایی از خاک توسط گیاه و عدم تغذیه مناسب خاک جستجو کرد. به خاطر وجود پیچیدگی‌هایی که در رفتار خاک و مواد غذایی قابل‌جذب در خاک وجود دارد، در بعضی مواقع، نامرتب در اختیار قرار دادن مواد غذایی به گیاه توسط خاک، موجب کمبود و بیش‌بود مواد غذایی در منطقه ریشه می‌شود.

 در مورد مواد غذایی خاک باید به یاد داشته باشید که عملیاتی که برای اصلاح یک ماده مغذی انجام شود، ممکن است مدت زیادی طول بکشد تا اثر خود را نشان دهد و اگر کاری نادرست انجام شود، ممکن است زمان بازیابی و اصلاح دوباره بسیار طولانی باشد.

آنالیز، استراتژی و مدیریت اصلاح مواد غذایی خاک

در بیشتر موارد، خاک می‌تواند مقادیر کافی از مواد مغذی را برای رشد گیاهان و میوه‌ها، حداقل در کوتاه‌مدت فراهم کند. ازآنجاکه خاک در توانایی در تهیه مواد غذایی موردنیاز گیاه متفاوت است (خاک را می‌توان مخزن مواد مغذی تصور کرد)، نوع خاک در انتخاب محل کاشت اهمیت دارد. میزان مواد غذایی موردنیاز انگور، با شناخت خاک و دانستن ظرفیت خاک تأمین‌کننده غذایی، با آزمایش بافت گیاه (معمولاً برگ) قابل اندازه‌گیری است.

بهترین زمان تشخیص کمبود مواد غذایی معمولاً در دوران باردهی محصول است. پس از تشخیص کمبود مواد غذایی باید برنامه غذایی مناسب تهیه شود، با نظارت پیشگیرانه و استفاده مداوم از مواد غذایی برای تداوم سلامت و بهره‌وری انگور انجام گیرد.

هدف، حفظ طولانی‌مدت مواد مغذی در سطوح کافی، باوجود تغییرات فصلی و در استرس‌های محیطی خطرناک (مانند گرما، یخبندان یا تگرگ) است. مدیریت مواد غذایی انگور باید در یک برنامه بلندمدت اجرا شود، برنامه‌ای که توانایی خاک را در تهیه منظم عناصر غذایی بهینه برای گیاه و همچنین میزان مواد غذایی را که توسط محصول حذف می‌شود را در نظر گیرد.

به ازای هر تن از میوه انگور که برداشت می‌شود (درصورتی‌که شاخه‌های هرس شده از کف تاکستان خارج نگردد) بیش از ۲٫۴ کیلوگرم نیتروژن، ۳٫۲ کیلوگرم پتاسیم و ۴۰۰ گرم فسفر و در صورت خارج کردن ضایعات هرس از کف تاکستان (به دلیل نگرانی از طغیان بیماری و آفات) به ازای هر تن به ترتیب، نیتروژن بیش از ۲٫۶۸ کیلوگرم، پتاسیم ۲٫۷۶ کیلوگرم، ۴۶۰ گرم فسفر قابل‌جذب از خاک خارج می‌گردد.

رشد مجدد تاک در بهار می‌تواند مواد غذایی را از ذخیره خاک به دست آورد. حداکثر به میزان ۵۰% فسفر و نیتروژن، ۱۵% پتاس و ۱۰% منیزیم و کلسیم موردنیاز گیاه را ذخیره خاک در فصل زمستان، خاک تأمین می‌کند.

آزمایش خاک

اطلاع از میزان مواد غذایی موجود در خاک، pH، EC، بافت خاک و ظرفیت نگهداری آب می‌تواند کمک شایانی به اصلاح و مدیریت تغذیه‌ای خاک باشد. جمع‌آوری خاک برای آزمایش همیشه باید مطابق دستورالعمل آزمایشگاه انجام شود، زیرا نتایج با توجه به عمق خاک و فصل متفاوت خواهد بود. روش جمع‌آوری مداوم اطلاعات پایه و اساس مدیریت و تغذیه مناسب خواهد بود.

اندازه‌گیری وضعیت آب گیاهان در مقابل آب موجود در خاک و اندازه‌گیری مواد غذایی موجود در بافت‌های گیاهی روش بهتری برای شناخت وضعیت تغذیه‌ای انگور است. معمولاً نمونه‌برداری برای تعیین میزان مواد غذایی از برگ انجام می‌گیرد. از پهنک و دم برگ برای آنالیز میزان مواد غذایی و از لبه‌های برگ برای تعیین مقدار پتانسیل فتوسنتز گیاه استفاده می‌گردد. زمان نمونه‌برداری از گیاه نیز بسیار مهم (معمولاً در مرحله گل‌دهی) است. در یک بررسی جامع از مواد مغذی موجود در دم برگ و برگ‌ها انجام شده، نشان می‌دهد که میزان جذب و توانایی در اختیار قرار دادن مواد غذایی به گیاه، متفاوت است. به‌عنوان‌مثال لبه‌های برگ جذب نیتروژن، پتاسیم، فسفر، منگنز و روی، دم برگ‌ها جذب بور و آهن را به‌راحتی انجام می‌گیرد.

بعضی از خاک‌ها، مانند خاک‌هایی که میزان شن بالا دارند، معمولاً از دچار کمبود نیتروژن هستند، باید در نظر داشت نیتروژن برای تولید انگورهای باکیفیت بالا ضروری است.

مواد غذایی ماکرو و میکرو در خاک

مواد غذایی مهم در کشاورزی شامل مواد غذایی میکرو و ماکرو است. کود های ماکرو شامل کربن، هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن، فسفر، گوگرد، پتاسیم و منیزیم است. هیدروژن و اکسیژن از آب آبیاری و هوا و کربن ازهوا جذب می‌گردد. مواد غذایی میکرو که برای رشد گیاه ضروری است و نسبتاً دارای مصرف کمی است شامل آهن، منگنز، مس، مولیبدن، بور و کلر است.

مواد غذایی ماکرو Macronutrients

نیتروژن Nitrogen

مقاله پیشنهادی:  ۱۱ نکته فراموش شده در تغذیه گیاهان

این عنصر نقش اصلی در بسیاری از عملکرد سلول‌های گیاهی را دارد. گیاه از نیتروژن در ساخت اسیدهای آمینه مورداستفاده در سنتز پروتئین‌ها استفاده می‌کند. همچنین در ساخت آنزیم‌ها که مسئول بسیاری از فرآیندهای شیمیایی در گیاهان است، نقش زیادی دارد.

با کمبود نیتروژن، تعادل نسبت ریشه به اندام هوایی به هم می‌ریزد و گیاه شروع به تولید ریشه بیشتر می‌کند؛ و همچنین بیش‌بود نیتروژن منجر به رشد بیش‌ازحد (توسعه جانبی قابل‌توجه سلولی، برگ و ساقه‌های ضخیم) و لبه برگ‌ها بزرگ و سبز تیره می‌شوند.

نیتروژن یک ماده غذایی متحرک در گیاه است، بنابراین می‌توان از یک اندام و سلول جداشده و به اندام دیگری منتقل شود که نیاز بیشتری به نیتروژن دارد. برای اصلاح کمبود، نیتروژن باید قبل از جوانه‌زنی و نیز در پس جوانه‌زنی این درخت مورداستفاده کرد، زیرا این زمان‌هایی است که انگور بیشترین نیاز به نیتروژن را دارند. بااین‌حال، اشکال قابل‌جذب نیتروژن در محیط ریشه گیاهان فرم نیتراتی و آمونیومی است که در خاک متحرک است، بنابراین اگر آب یاری بیش‌ازحد انجام شود، آب نیتروژن را از محیط ریشه خارج کرده و عمل آبشویی انجام می‌گیرد.

بنابراین، در مناطقی که میزان بارندگی در بهار زیاد است، بهتر است نیتروژن در دوز های پایین‌تر ولی به‌دفعات بیشتری استفاده شود و یا به‌جای استفاده از این کود در اول فصل رشد در اواسط فصل رشد انجام گیرد.

فسفر Phosphorus

این ماده غذایی اصلی گیاه ترکیبی از فسفولیپیدها و اسیدهای نوکلئیک است که در ساختمان سلولی مورداستفاده قرار می‌گیرند. به همین دلیل در نواحی مریستمی، مانند رشد فعال شاخه‌ها و ریشه‌ها تجمع زیادی دارد، همچنین در متابولیسم قند، تنفس و فتوسنتز نقش دارد. انگور به‌ندرت در این ماده دچار کمبود می‌شود، احتمالاً به دلیل سرعت جذب بالا از خاک است. علائم کمبود فسفر موجب زرد شدن برگه‌ای مسن‌تر می‌شود که در صورت شدید بودن کمبود فسفر می‌تواند قرمز شود. برخلاف نیتروژن، فسفر در خاک متحرک نیست و خاک با مکانسیم دیگری باید فسفر را به فرم قابل‌جذب برای گیاه تبدیل کند. خوشبختانه، خاک به‌طورکلی قادر به تأمین مقادیر زیادی فسفر است، ریشه‌ها فسفر را به فرم فسفاته جذب را انجام می‌دهند.

در خاک‌هایی که سطح فسفر پایین است، غالباً همزیستی مایکوریزا با ریشه وجود دارد که به جذب فسفر کمک می‌کند. استفاده از کود فسفر می‌تواند باعث کاهش سطح پتاس در انگور شود، بنابراین حتماً باید همراه با کود فسفره، از کود دارای پتاسیم قابل‌جذب هم استفاده کرد.

گوگرد Sulphur

فرم قابل‌جذب گوگرد برای گیاه، فرم سولفاته است. گوگرد اگر به‌صورت گاز در اطراف برگ وجود داشته باشد نیز جذب می‌گردد. گوگرد از رشد و تکثیر بیماری سفیدک سطحی بر روی برگه‌ای انگور نیز جلوگیری می‌کند. بسیاری از پروتئین‌های گیاهی حاوی گوگرد هستند: برای مثال، سیستین یک اسیدآمینه اصلی حاوی گوگرد است. ترکیبات گوگردی به نام تیول ها تعیین‌کننده مزه تره‌فرنگی، کلم و… است. این مزه در مزه میوه انگور احساس نمی‌شود ولی در صنایع فرآوری انگور کاملاً محسوس است. کمبود گوگرد در انگور به دلیل استفاده ترکیبات گوگردی برای جلوگیری و مبارزه با سفیدک سطحی، به‌ندرت دیده می‌شود.

پتاسیم Potassium

پتاسیم یک عنصر بسیار مهم در سنتز پروتئین، چربی، فعال‌سازی آنزیم و به‌عنوان یک متعادل‌کننده فشار اسمزی است. فرم قابل‌جذب آن K+ است که برای درشتی میوه درختان مثمر استفاده می‌شود. کمبود پتاسیم در انگور موجب ایجاد کلروز در برگ‌ها می‌شود و در صورت کمبود شدید، موجب نکروز حاشیه‌ای برگ و لوله‌ای شدن برگ‌ها می‌گردد.

کلرید پتاسیم (موریات پتاس) معمولاً اقتصادی‌ترین منبع پتاسیم است، اما در خاک‌هایی که غلظت بالای نمک دارند، می‌تواند منجر به سمیت کلری شود، بنابراین سولفات پتاسیم در این مورد پیشنهاد می‌گردد.(در کشور ایران کلرید پتاسیم به هیچ هنوان توصیه نمیشود) کمبود پتاسیم در خاک‌هایی با pH پایین ممکن است در اثر استفاده بیش‌ازحد منیزیم ایجاد شود، زیرا این دو کاتیون برای جذب دارای کانال مشترک در بافت‌های ریشه می‌باشند.

کلسیم Calcium

کلسیم به‌عنوان سیمان سازه گیاه معروف است، لایه‌نازکی در بین دیواره خارجی سلول‌های گیاهی، موجب کنار هم نگه داشته و یکپارچگی سلول‌ها می‌شود و همچنین با جابه‌جایی کربوهیدرات‌ها و نیتروژن در گیاه حرکت می‌کنند. باغ‌های انگور به‌ندرت کمبود کلسیم را نشان می‌دهند، مگر اینکه خاک اسیدی باشد و یا سنگ مادر خاک دارای فقدان کلسیم باشد، از سولفات کلسیم (گچ) می‌توان برای افزایش pH خاک و برای اصلاح خاک‌های اسیدی استفاده کرد.

کمبود کلسیم در برخی میوه‌ها با اختلالات تخریب داخلی همراه است و در انگور می‌تواند موجب سفت شدن بیش‌ازحد پوست میوه انگور شود.

منیزیم Magnesium

عنصر معدنی اصلی در رنگ‌دانه کلروفیل، منیزیم است که اهمیت زیادی در رشد گیاه دارد. منیزیم در سنتز کلروفیل، فعال‌سازی آنزیم‌ها نقش زیادی دارد و می‌تواند در پایداری غشاء سلولی نقش مشابهی با کلسیم داشته باشد. کمبود منیزیم بر روی انگور به‌صورت کلروز پهنک برگ و در صورت تشدید آن در لبه‌های برگ به رنگ قرمز در می‌آید. کمبود منیزیم بیشتر در خاک‌های اسیدی شایع است و در صورت استفاده زیاد از پتاسیم می‌تواند این مشکل را ایجاد کند. برای اصلاح این مشکل و ایجاد تعادل، می‌توان pH خاک را افزایش داد یا سولفات منیزیم به خاک اضافه کرد.

مواد غذایی میکرو Micronutrients

آهن Iron

اگرچه در کلروفیل موجود نیست اما آهن برای سنتز کلروفیل و در حمل‌ونقل الکترونی در تنفس نقش بسیار زیادی دارد. کمبود آهن ابتدا در اوایل فصل رشد به‌صورت کلروز در جوان‌ترین برگ‌ها مشاهده می‌شود که باعث کاهش فتوسنتز می‌شود. آهن تحرک بسیار کمی در گیاه دارد، بنابراین علائم در ایجاد بافت‌های گیاهی جدید ظاهر می‌شود. کلروز آهن غالباً زودگذر است و در فصل رشد ظاهر می‌شود. در صورت سرد و مرطوب بودن خاک جذب آهن از ریشه به‌شدت کاهش پیدا می‌کند.

با خشک شدن و گرم شدن خاک، تأمین آهن از خاک بهبود می‌یابد و کلروز دیگر در برگه‌ای جوان کمتر دیده می‌شود. به دلایل مختلف، کلروز می‌تواند حتی در شرایطی که خاک دارای مقدار کافی آهن باشد، ایجاد شود. بااین‌حال، علائم کلروزی در خاک‌های با pH بالا (قلیایی) بسیار افزایش می‌یابد؛ بنابراین تجزیه‌وتحلیل مواد غذایی گیاه در این شرایط غلظت کم آهن را نشان می‌دهد. pH خاک یکی از عوامل بسیار مهم در جذب آهن است. به‌طور کل اسیدی کردن خاک موجب افزایش جذب مواد غذایی برای گیاه می‌گردد. در بیشتر موارد، کمبود آهن به‌راحتی توسط اسپری نمک یا کلات آهن بر روی برگ‌ها این کمبود را جبران می‌کند.

کمبود آهن در انگور

منگنز Manganese

منگنز در سنتز کلروفیل ضروری است و موجب کنترل واکنش‌های اکسیداسیون آنزیمی بافت‌های گیاهی می‌شود. کمبودهای منگنز (و آهن) معمولاً در خاک‌های با pH بالا مشاهده می‌شود، از علائم کمبود منگنز می‌توان به کلروز برگه‌ای بالغ اشاره کرد، زیرا این ماده معدنی قابل‌برداشت مجدد از بافت‌های خاک و شدیداً متحرک است. می‌توان با استفاده از سولفات منگنز در خاک اطراف تاک، کمبود منگنز در گیاه را اصلاح کرد، حتماً تغییرات غلظت گیاهان با تجزیه‌وتحلیل برگ‌ها در فصول بعدی مرتباً باید انجام گیرد. استفاده از مانکوزب برای کنترل بیماری می‌تواند سطح منگنز را در گیاهان حفظ کند، زیرا مانکوزب یک محصول متشکل از نیتروژن ۱٫۹%، منگنز ۱۵٪ و یون اتیلن بی دی توکاروکامات است.

کمبود منگنز در انگور

مس Copper

بخش مهمی از زنجیره حمل‌ونقل الکترونی را در فتوسنتز بر عهده مس است. علائم کمبود مس در انگور شبیه به کلروز ناشی از آهن است. مس به‌طورکلی برای بسیاری از ارگانیسم‌ها به‌شدت سمی است و یکی از دلایلی که کمبود مس در باغ‌های انگور مشاهده نمی‌شود، استفاده از مخلوط بوردو (سولفات مس و آهک هیدراته) در پیشگیری و مبارزه با بیماری‌های قارچی است. مقادیر بالای مس در خاک موجب کاهش شدید رشد و ریشه دوانی انگور می‌شود.

روی Zinc

روی در سنتز تنظیم‌کننده رشد ایندول اسید استیک مهم است، یکی از اجزای آنزیم‌های مختلف است، در تولید گرده و تشکیل میوه نقش مهمی دارد. روی در گیاه بسیار پرتحرک نیست، بنابراین اگر روی در طی یک‌فصل برای گیاه تأمین شود، بافت‌های جوان نسبت به بافت‌های پیر گیاه زودتر علائم خود را نشان می‌دهند.

 کمبود روی با رشد غیرطبیعی شاخه‌ها به‌صورت زیگزاگ، کلروز برگی در اوایل تابستان، ریز برگی و فرورفتگی جای دم برگ بر روی تنه درخت اشاره کرد. خوشه‌های سفت و سخت با دانه‌های انگور توسعه‌نیافته، به‌طورکلی تشکیل میوه‌های ضعیف در انگور، می‌توانند بدون ظاهر شدن علائم کمبود برگ یا شاخه‌ها رخ دهد. با اسپری کردن کلات روی و یا استفاده خاکی از سولفات روی می‌توان این کمبود را جبران کند.

کمبود روی در انگور

مولیبدن Molybdenum

مولیبدن جزء سیستم‌های آنزیمی است که واکنش‌های کاهش سطح اکسیداسیون در گیاه را انجام می‌دهد. آنزیم‌هایی که به مولیبدن نیاز دارند، شامل نیترات ردوکتاز – که برای ترکیب نیتروژن توسط ریشه در اجزای سلولی ضروری است – و در عملکرد سایر آنزیم‌های موجود ضروری است. در تشکیل گرده و میوه‌ها از اهمیت بسیاری برخوردار است. مولیبدن یک ماده مغذی بسیار متحرک در بافت‌های گیاهی است و در مقادیر بسیار کم موردنیاز گیاه است.

خسارت اقتصادی انگور در اثر کمبود مولیبدن می‌توان به تشکیل میوه‌های پیر و بی‌کیفیت، کلروز برگی و عدم جذب نیتروژن در اثر غیرفعال بودن نیتروژن ردوکتاز اشاره کرد.

بور Boron

در انگور، بور در تقسیم سلولی و رشد طبیعی گرده از اهمیت زیادی برخوردار است، بنابراین انگورهایی که دچار کمبود بور هستند، میوه‌های ضعیفی تولید می‌کنند. این یک عنصر مهم دیواره‌های سلولی است و در داخل گیاه متحرک نیست. کمبود بور با خاک‌های خشک همراه است، برای اصلاح کمبود بور، می‌توان از محلول‌پاشی بور بر روی شاخه و برگه‌ای گیاه می‌توان استفاده کرد. از علائم کمبود بور می‌توان به رشد ناهنجار شاخه‌ها و آماس داخلی شاخه‌های گیاه، لکه‌های قهوه‌ای در حاشیه برگه‌ای پیر و بعضاً مرگ نوک شاخه اشاره کرد.

مسمومیت بور می‌تواند نتیجه استفاده از کود های پتاس با بور زیاد و یا آبیاری با آب مسموم به بور اتفاق بیفتد.

کمبود بو در انگور

کلر Chlorine

کلر در طبیعت فراوان است (به‌عنوان‌مثال، بین ۴ الی ۸ کیلوگرم کلر در هکتار از طریق بارندگی تأمین می‌شود) و به‌عنوان فعال‌کننده واکنش‌های آنزیمی و یون متعادل‌کننده بار در واکنش‌های فتوسنتزی دارای اهمیت است. کلر به میزان بسیار کمی موردنیاز گیاه است، اما معمولاً در غلظت‌های بسیار بالاتر از حد مطلوب یافت می‌شود. کلر در گیاه بسیار متحرک است و به‌ندرت از کمبود کلر در گیاه گزارش شده است – نگرانی معمول مربوط به سمیت است.

افزایش میزان کلر در انگور منجر به کاهش رشد شاخه‌ها می‌شود و غلظت سمیت برای انگور ۴۰۰ میلی‌گرم کلر بر کیلوگرم خاک تعیین شده است، البته این بسته به شرایط محیط‌زیست متفاوت است.

افزایش کلر در انگور

 جمع‌بندی:

برای احداث باغ انگور، قبل از کاشت باید عواملی مانند کمیت و کیفیت آب، اقلیم، حداقل و حداکثر دمای یک‌ساله، بافت خاک، عناصر و مواد غذایی موجود در خاک، بازار هدف، سپس نوع هرس و تربیت انتخاب شود. نوع هرس و نحوه تربیت بر فاصله کاشت درختان بسیار مهم می‌باشد. پس از به دست آوردن اطلاعات دقیق از پارامترهای قابل اصلاح، باید اصلاحات قبل از کاشت به‌خوبی انجام گیرد.

در برخی موارد که امکان اصلاح یا کنترل وجود ندارد، باید با کاشت تهیه نهال‌های پیوندی که به این شرایط مقاوم هستند و عملکرد مناسبی دارند انتخاب و کاشته شوند.

یکی از مهم‌ترین عواملی که باعث انتخاب نحوه هرس و نحوه تربیت می‌شود، توجه به بازار هدف (به‌صورت تازه خوری و برای فرآوری صنعتی) می‌باشد. درصورتی‌که بازار هدف تازه خوری باشد، باید میوه‌ها رسیدگی خود را در سایه انجام دهند و درصورتی‌که برای فرآوری‌های صنعتی مانند آب میوه و… باشد، باید رسیدگی میوه‌های انگور در آفتاب انجام گیرد. زیرا نور آفتاب موجب تحلیل رفتن فیبرها، بالاتر رفتن قند و نازک شدن پوست میوه انگور می‌شود.

در ایجاد داربست برای درخت انگور باید توجه داشت که این سازه‌ها حتماً باکیفیت مناسب و مقاومت بالا ایجاد گردند تا در برابر باد و وزن خود درخت، مقاومت و استحکام مناسبی داشته باشند.

5/5 (2 نظر)
author-avatar

درباره مهندس محسن اسدالهی

کارشناس زراعت و اصلاح نباتات کارآفرین محصولات جدید کشاورزی در سال ۱۳۹۷ از دید شبکه یک سیما، متخصص حفظ و نگهداری فضای سبز، مدیریت باغ و گیاهان جدید کشاورزی

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *